Nuôi vịt con tại nhà cần một quây úm kín gió, nền khô lót trấu, nguồn nhiệt ấm, nước sạch và cám dành cho vịt con. Nhiều hướng dẫn kỹ thuật khuyến cáo nhiệt độ lúc bắt đầu úm khoảng 32 đến 34 độ C, sau mỗi tuần giảm khoảng 2 độ; Trung tâm Khuyến nông Hà Nội nêu thời gian úm từ 10 đến 14 ngày tuỳ đàn. Khác với gà con, vịt con rất hay làm đổ nước và dễ ướt lông, trong khi lông tơ chưa chống nước, nên giữ nền khô và không cho bơi khi trời lạnh là hai việc quan trọng nhất.
| Tuổi | Nhiệt độ quây (tham khảo) | Việc chính |
|---|---|---|
| 1 đến 7 ngày | Khoảng 32 đến 34 độ C | Cho uống trước, ăn sau; giữ nền khô tuyệt đối |
| 8 đến 14 ngày | Giảm khoảng 2 độ C | Nới quây, tắt đèn ban ngày nếu trời ấm |
| Sau 14 ngày | Theo nhiệt độ ngoài trời | Cai úm, cho ra sân có rào, tập xuống nước lúc nắng ấm |
Mức nhiệt theo hướng dẫn úm vịt con của Chăn Nuôi Thú Y; thời gian úm theo Trung tâm Khuyến nông Hà Nội. Cách vịt nằm cho biết chính xác hơn nhiệt kế.
Chuẩn bị quây úm
- Chọn góc kín gió, không dột, cao ráo, xa chó mèo, chuột.
- Quây tròn bằng cót, tôn mỏng hoặc bìa, cao khoảng nửa mét. Quây tròn giúp vịt không dồn góc đè nhau.
- Lót trấu khô dày, trải thêm bao tải hoặc giấy báo những ngày đầu. Chuẩn bị sẵn trấu để thay chỗ ướt mỗi ngày.
- Treo bóng sưởi ở giữa quây, treo bằng dây để nâng hạ. Bật trước khi thả vịt vài giờ cho nền ấm.
- Máng uống đặt trên giá lưới có khay hứng, cách xa bóng đèn. Máng hẹp và đủ sâu để vịt nhúng ngập mỏ nhưng không trèo vào được.
- Khay cám đặt quanh vùng ấm, vịt đi vài bước là tới.
Chuẩn bị quây trước khi bắt vịt về. Vịt mua ở chợ, trại nên hỏi đã tiêm phòng gì và có giấy kiểm dịch không.
Chỉnh nhiệt theo cách vịt nằm
- Vịt chụm đống dưới đèn, kêu nhiều: lạnh. Hạ đèn, thêm bóng, che gió.
- Vịt tản ra mép quây, há mỏ thở: nóng. Nâng đèn, mở bớt bạt.
- Vịt dồn về một phía: gió lùa phía đối diện.
- Vịt nằm rải đều, con ăn con ngủ: vừa.
Kiểm tra lúc nửa đêm và gần sáng, khi nhiệt độ thấp nhất. Vịt chụm đống lâu có thể đè chết con ở dưới.
Cho uống và cho ăn
Uống trước. Khi vịt về, cho uống nước sạch trước, có thể pha điện giải, đường glucose theo hướng dẫn trên gói. Vịt cần nhúng cả mỏ vào nước để rửa lỗ mũi và mắt, nên máng phải đủ sâu. Máng nông kiểu nắp chai khiến vịt dễ bị bết mắt, tắc mũi.
Ăn sau. Sau khi vịt đã uống, rải cám vịt con lên khay hoặc bao tải. Dùng cám công nghiệp dành cho vịt con, dạng mảnh hoặc viên nhỏ, đủ đạm. Cho ăn ít một, nhiều lần trong ngày, cám ướt, mốc thì bỏ.
Nước luôn đi cùng cám. Vịt ăn một miếng lại uống một ngụm, vì vậy máng uống phải đặt gần khay cám. Thiếu nước khi đang ăn cám khô, vịt con dễ nghẹn.
Rau xanh thái nhỏ có thể cho thêm từ vài ngày tuổi, không thay cám.
Không dùng cám gà có thuốc cho vịt nếu nhãn không ghi dùng được cho vịt. Theo bảng nhu cầu dinh dưỡng gia cầm của Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ (NRC, 1994), vịt con cần niacin (vitamin B3) cao hơn gà con; khẩu phần thiếu niacin dễ làm vịt yếu chân, khuỳnh chân. Xem thêm bài vịt bị bại chân phải làm sao.
Giữ nền khô
Vịt con thải phân lỏng, nhiều nước và hay làm đổ máng. Nền ướt sinh lạnh, sinh mùi amoniac và nấm mốc trong trấu, là nguồn bệnh nấm phổi. Việc cần làm mỗi ngày:
- Bốc bỏ trấu ướt quanh máng uống, rải trấu mới.
- Đổ nước trong khay hứng.
- Rửa máng uống, thay nước sạch.
- Mở hé bạt cho quây thông thoáng lúc trời ấm.
Vịt con khò khè, há mỏ thở có thể do nấm phổi từ trấu mốc hoặc do lạnh; cách phân biệt có ở bài vịt bị khò khè.
Khi nào cho vịt con xuống nước
Vịt con mới nở có lông tơ, chưa có lớp lông ngoài và tuyến dầu chưa phát triển đầy đủ, nên dễ ngấm nước và nhiễm lạnh. Vịt con nở từ máy ấp không có mẹ bôi dầu lông cho.
- Tuần đầu: không cho bơi. Chỉ cho uống.
- Sau khi cai úm, chọn ngày nắng ấm, cho vịt xuống chậu hoặc vũng nước nông, sạch trong thời gian ngắn, có chỗ lên bờ dễ dàng, rồi cho vào chỗ khô ấm để lông khô.
- Tăng dần thời gian theo tuổi và khi lông thật mọc ra.
- Không cho xuống ao tù, mương nước bẩn, là nơi mầm bệnh tích tụ.
Nếu thấy vịt ướt lông, run, lùa vịt vào quây ấm ngay.
Nuôi vài con hay nuôi cả đàn
Nuôi vài con vịt con trong nhà làm vật nuôi khác nuôi đàn vài chục con để lấy thịt:
- Vài con: có thể úm trong thùng các tông lớn hoặc thau nhựa to có đèn sưởi, lót khăn cũ hoặc trấu, thay hằng ngày. Vịt là loài sống bầy, nuôi một con đơn lẻ thường kêu nhiều và kém ăn, nên nuôi ít nhất hai con.
- Vài chục con: làm quây úm như trên, chia quây nhỏ nếu đàn không đều cỡ để con nhỏ không bị chèn ép ở máng.
- Mật độ: vịt lớn rất nhanh, quây rộng vừa đủ tuần đầu sẽ chật chỉ sau vài ngày. Nới quây khi thấy vịt chen nhau ở máng hoặc nền ướt nhanh.
Cai úm và cho ra sân
Sau khoảng 10 đến 14 ngày, khi vịt đã đứng vững, ăn khoẻ và ban đêm không còn chụm vào đèn, tắt đèn ban ngày trước, vài hôm sau tắt cả đêm nếu trời không rét. Mùa đông miền Bắc có thể giữ đèn ban đêm lâu hơn. Cho vịt ra sân có rào vào lúc nắng ấm, tránh mưa và sương sớm, nhốt lại chuồng khô ban đêm.
Phòng bệnh cho vịt con
- Không nuôi chung vịt con với vịt lớn, gà, ngan từ nơi khác mới về.
- Hỏi thú y xã về lịch vắc xin cho vịt ở địa phương, nhất là dịch tả vịt và cúm gia cầm. Dấu hiệu dịch tả vịt xem ở bài vịt bị dịch tả.
- Rửa tay, thay dép trước khi vào quây nếu vừa đi chợ gia cầm hoặc thăm đàn khác.
- Không dùng kháng sinh tuỳ tiện; dùng khi thú y chỉ định.
Gọi thú y xã khi vịt chết nhiều trong một hai ngày, khi nhiều con nghẹo cổ, đi xiêu vẹo, chảy nước mắt, sưng đầu, tiêu chảy xanh. Theo Luật Thú y 2015, gia cầm có dấu hiệu bệnh truyền nhiễm phải báo cho nhân viên thú y xã hoặc UBND xã.
Câu hỏi thường gặp
Vịt con mới nở ăn gì?
Cho uống nước sạch trước, sau đó cho ăn cám công nghiệp dành cho vịt con. Rau xanh thái nhỏ cho thêm sau vài ngày. Luôn để nước cạnh cám vì vịt ăn cám khô cần uống liền.
Úm vịt con bao nhiêu ngày?
Trung tâm Khuyến nông Hà Nội nêu thời gian úm khoảng 10 đến 14 ngày, tuỳ đàn và thời tiết. Mùa rét có thể cần giữ ấm ban đêm lâu hơn.
Vịt con bao lâu thì cho xuống nước được?
Tuần đầu không nên cho bơi. Sau khi cai úm, chọn ngày nắng ấm cho xuống nước nông, sạch trong thời gian ngắn rồi tăng dần khi lông thật mọc.
Vịt con bị bết mắt, chảy nước mũi là sao?
Thường do máng uống quá nông, vịt không nhúng được mỏ để rửa mũi mắt, hoặc do nền ẩm, lạnh. Đổi sang máng sâu hơn, giữ nền khô. Nếu nhiều con kèm sưng đầu, chảy nước mắt, gọi thú y vì có thể là bệnh truyền nhiễm.