Kỹ thuật nuôi gà đá, gà chọi (gà nòi) để làm cảnh hay giữ giống gồm: tách riêng từng con trống khi bắt đầu gáy, chuồng khô ráo đủ cao, khẩu phần thóc, cám, rau và thêm đạm vừa phải, vận động và tắm nắng hằng ngày, giữ da lông sạch mạt rận, và tiêm phòng như gà thường. Bài này nói về nuôi dưỡng, chăm sóc. Dùng gà đá để cá cược ăn tiền là hành vi đánh bạc, bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.
| Giai đoạn | Việc chính | Lưu ý |
|---|---|---|
| Gà con đến khoảng 1 tháng | Úm như gà thường, cám gà con | Tiêm vắc xin theo lịch |
| Gà giò | Nuôi chung khi chưa đá nhau, cho chạy vườn | Tách con hung hăng sớm |
| Trống bắt đầu gáy, mổ nhau | Tách chuồng riêng | Không thả hai trống trưởng thành chung |
| Gà trưởng thành | Khẩu phần ổn định, vận động, tắm nắng | Giữ cân vừa phải, không để béo |
| Gà già, gà giữ giống | Giảm đạm, thêm rau | Ghép mái trong mùa sinh sản |
Chọn giống
Gà nòi, gà chọi có thân cao, xương to, lông ngắn ép sát thân, da đỏ, cơ chân và ngực chắc. Khi mua gà con hoặc gà giò:
- Chọn con nhanh nhẹn, đứng thẳng, chân không cong, không dị tật mỏ.
- Hỏi đã tiêm phòng gì. Gà mua từ nhiều nguồn khác nhau cần cách ly trước khi nhập đàn.
- Không mua gà ốm, gà rẻ bất thường ở chợ, vì nguy cơ mang Newcastle, cúm.
Úm gà con và nuôi gà giò
Gà nòi con úm giống gà con thường: quây kín gió, nguồn nhiệt, nước sạch, cám gà con. Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng khuyến cáo sưởi quây trước khi thả gà ít nhất 2 giờ, cho gà uống trước và cho ăn sau khi thả 2 đến 3 giờ, lót trấu dày tối thiểu 10 cm. Cách chỉnh nhiệt theo cách gà nằm có trong bài cách nuôi gà con mới nở không có mẹ.
Gà giò nên được thả vườn rộng để chạy nhảy, phát triển xương và cơ. Khi thấy trống bắt đầu gáy và mổ nhau thật sự (không chỉ đùa), tách riêng trước khi con yếu bị thương nặng.
Chuồng nuôi gà trống trưởng thành
- Mỗi con trống một chuồng. Gà nòi trưởng thành đánh nhau đến chết nếu nhốt chung.
- Chuồng đủ cao để gà đứng thẳng, vươn cổ không chạm nóc, đủ rộng để quay người.
- Sào đậu thấp để gà nhảy lên xuống không té, không chấn thương chân.
- Nền cát hoặc trấu khô, dọn phân hằng ngày.
- Che mưa, che gió lạnh ban đêm, nhưng thông thoáng ban ngày.
- Máng nước, máng ăn treo để không bị bới đổ.
- Các chuồng đặt sao cho gà không nhìn thấy nhau quá gần nếu gà hay kích động, để gà bớt căng thẳng và không lao vào lưới.
Khẩu phần
Gà nòi không cần ăn nhiều như gà thịt công nghiệp; mục tiêu là cơ chắc, không béo:
- Tinh bột: thóc, gạo lứt, ngô là chính.
- Đạm: một lượng vừa phải từ cám gà, đậu, trứng, cá, thịt nạc, giun. Đạm quá nhiều không giúp gà khoẻ hơn mà dễ gây rối loạn tiêu hoá.
- Rau xanh: rau muống, cải, cỏ non hằng ngày.
- Sỏi nhỏ và vỏ trứng, vỏ sò nghiền để gà nghiền hạt và bổ sung khoáng.
- Nước sạch luôn có, thay hằng ngày, rửa máng.
Cho ăn hai bữa cố định. Theo dõi cân nặng bằng cách cân định kỳ: gà lên cân nhanh, bụng mỡ thì giảm tinh bột; gà gầy, xương ức nhô thì kiểm tra giun sán và tăng khẩu phần.
Vận động, tắm nắng và chăm da lông
- Thả gà ra khu có rào mỗi ngày để đi lại, bới cát. Vận động giữ cơ chân, cơ ngực chắc.
- Tắm nắng sáng sớm, tránh nắng gắt buổi trưa làm gà mất nước.
- Ổ tắm cát, tro bếp giúp gà tự làm sạch lông, giảm mạt rận.
- Kiểm tra mạt, rận ở chân cánh, quanh hậu môn. Rắc thuốc trị ngoại ký sinh theo hướng dẫn của cửa hàng thú y khi cần, không phun lên mặt gà.
- Xem chân, cựa, mỏ: cựa quá dài, móng dài dễ gãy, xước; nhờ người có kinh nghiệm cắt tỉa.
Om bóp, xoa rượu gừng, "vần hơ" là tập quán của người chơi gà. Nếu làm, tránh nước quá nóng gây bỏng da, không cho gà uống rượu, không dùng thuốc kích thích. Gà khoẻ chủ yếu nhờ ăn đủ, ngủ đủ, vận động và không bệnh.
Phòng bệnh
Gà nòi mắc các bệnh như gà thường: Newcastle, cúm gia cầm, tụ huyết trùng, đậu gà, CRD khò khè, cầu trùng. Gà chọi hay đi lại nhiều nơi, tiếp xúc gà lạ, nên nguy cơ còn cao hơn.
Lịch vắc xin tham khảo của Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng cho gà nuôi thịt: Marek 1 ngày tuổi; ND-IB lần 1 lúc 5 ngày, lần 2 lúc 18 ngày; Gumboro lúc 10 và 24 ngày; đậu lúc 14 ngày; cúm gia cầm lúc 28 và 50 ngày; Newcastle tiêm lúc 35 và 70 ngày; viêm thanh khí quản truyền nhiễm lúc 56 ngày. Gà nuôi lâu năm cần nhắc lại một số vắc xin định kỳ, hỏi thú y xã.
Các nguyên tắc khác:
- Cách ly gà mới mua hoặc gà đi nơi khác về trước khi cho gần đàn.
- Không cho gà tiếp xúc gà lạ ở chợ, bãi tập trung.
- Tẩy giun định kỳ theo hướng dẫn thú y.
- Gà khò khè, sưng mặt: xem gà bị khò khè. Gà mào tím, chết nhanh: xem gà bị tụ huyết trùng.
Gọi thú y xã khi nhiều gà ốm cùng lúc, gà chết không rõ nguyên nhân. Theo Luật Thú y 2015, gia cầm có dấu hiệu bệnh truyền nhiễm phải báo cho nhân viên thú y xã hoặc UBND xã.
Khi gà bị thương
Gà trống nòi hay bị thương do mổ nhau qua lưới, va vào chuồng, hoặc bị gà khác tấn công khi sổng ra:
- Nhốt riêng gà bị thương ở chỗ sạch, yên tĩnh, ít ánh sáng để gà bớt vận động.
- Rửa vết thương bằng nước muối sinh lý, sát trùng theo hướng dẫn của cửa hàng thú y.
- Giữ chuồng sạch, không để ruồi đậu vào vết thương.
- Cho uống nước sạch, ăn thức ăn mềm dễ tiêu.
- Vết thương sâu, chảy máu nhiều, sưng đỏ có mủ, gà bỏ ăn: đưa tới bác sĩ thú y. Không tự khâu, không tự tiêm kháng sinh khi chưa có chỉ định.
Pháp luật cần biết
Nuôi gà nòi làm cảnh, giữ giống, thi đấu trong khuôn khổ lễ hội được phép không có cá cược là hoạt động hợp pháp. Cá cược ăn thua bằng tiền hoặc hiện vật trên kết quả đá gà là đánh bạc. Hành vi đánh bạc trái phép chưa đến mức truy cứu hình sự bị xử phạt hành chính theo Điều 36 Nghị định 282/2025/NĐ-CP; trường hợp nghiêm trọng hơn có thể bị xử lý hình sự về tội đánh bạc hoặc tổ chức đánh bạc theo Bộ luật Hình sự. Gà bị thương trong các cuộc đá cũng là vấn đề phúc lợi động vật và nguồn lây bệnh.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi gà đá cho ăn gì?
Thóc, gạo lứt, ngô làm nền; thêm đạm vừa phải từ cám gà, trứng, cá, đậu; rau xanh mỗi ngày; sỏi nhỏ và vỏ sò nghiền; nước sạch luôn có.
Khi nào tách gà trống nòi ra nuôi riêng?
Khi trống bắt đầu gáy và mổ nhau thật sự. Nhốt chung hai trống trưởng thành dễ dẫn tới thương tích nặng.
Gà chọi có cần tiêm vắc xin như gà thường không?
Có. Gà chọi mắc Newcastle, cúm, đậu, tụ huyết trùng như gà thường, lại hay tiếp xúc gà lạ, nên càng cần tiêm đủ và nhắc lại theo hướng dẫn thú y.
Gà nòi bao lâu thì trưởng thành?
Tuỳ dòng và cách nuôi. Người nuôi thường đánh giá qua bộ lông, cựa, cơ và tính khí hơn là số tháng cố định.