Nuôi bồ câu nhốt chuồng là nuôi mỗi đôi chim sinh sản trong một ô chuồng riêng, có ổ đẻ, máng ăn, máng uống và máng sỏi khoáng. Theo tài liệu kỹ thuật nuôi bồ câu Pháp đăng trên Nhà Chăn Nuôi, ô chuồng cho một đôi rộng 50 cm, sâu 60 cm, cao 50 cm; chim ăn hạt ngô, thóc, đỗ hai bữa mỗi ngày; trứng ấp 16 đến 17 ngày nở, chim non được bố mẹ mớm sữa diều và tách mẹ lúc khoảng 28 ngày tuổi. Chuồng cần khô, thoáng, đủ sáng, yên tĩnh, tránh mèo chuột.
| Hạng mục | Thông số tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ô chuồng một đôi sinh sản | Rộng 50 cm, sâu 60 cm, cao 50 cm | Tre, gỗ hoặc lưới sắt |
| Ổ đẻ | Đường kính 25 đến 30 cm, cao 7 đến 8 cm | Mỗi đôi 2 ổ |
| Máng ăn một đôi | Dài 15 cm, rộng 5 cm, sâu 7 đến 10 cm | Hạn chế rơi vãi |
| Máng uống | Đường kính 5 đến 6 cm, cao 8 đến 10 cm | Thay nước hằng ngày |
| Thức ăn chim sinh sản | 90 đến 100 g/đôi/ngày, 125 đến 130 g khi nuôi con | Hai bữa sáng, chiều |
| Thời gian ấp | 16 đến 17 ngày | Soi trứng ngày thứ 7 |
| Tách mẹ | Khoảng 28 đến 30 ngày tuổi | Chuyển sang nuôi chim dò |
Nguồn bảng: tài liệu kỹ thuật chăn nuôi chim bồ câu Pháp trên Nhà Chăn Nuôi.
Chọn giống bồ câu
Theo Nhà Chăn Nuôi, bồ câu Pháp dòng VN1 được nhập vào nước ta năm 1996, dòng Mimas (VN2) và Titan (VN3) năm 1998. Các dòng khác nhau về năng suất:
| Dòng | Lứa/năm/đôi | Chim non/đôi/năm | Khối lượng lúc 28 ngày |
|---|---|---|---|
| VN1 | 8 đến 9 | 12 đến 13 | 530 đến 560 g |
| VN2 (Mimas) | 9 đến 9,5 | 14 đến 15 | 630 đến 650 g |
| VN3 (Titan) | 7 đến 8 | 10 đến 11 | 680 đến 690 g |
Bồ câu sống theo đôi cố định. Nên mua chim 4 đến 5 tháng tuổi để chúng tự ghép đôi. Con trống thường to hơn, đầu thô, có động tác gù mái; con mái nhỏ hơn, đầu thanh. Chọn chim khoẻ, lông mượt, nhanh nhẹn, không dị tật.
Cách làm chuồng nuôi bồ câu đơn giản
Nuôi ít đôi tại nhà có thể đóng ô chuồng bằng gỗ, tre hoặc dùng lồng lưới sắt:
- Chọn chỗ đặt: nơi có ánh nắng, khô ráo, thoáng, tránh gió lùa và mưa hắt, xa chỗ ồn, cao khỏi tầm mèo chuột.
- Đóng khung ô theo kích thước 50 x 60 x 50 cm cho mỗi đôi. Có thể làm 2 tầng để tiết kiệm diện tích.
- Mặt trước làm lưới, có cửa nhỏ để thay ổ, bắt chim.
- Đáy ô làm lưới hoặc có khay hứng phân rút ra được để dọn hằng ngày.
- Treo máng ăn, máng uống, máng sỏi khoáng phía ngoài lưới để cho ăn không phải mở cửa.
- Đặt 2 ổ đẻ trong mỗi ô: một ổ để đẻ và ấp, một ổ cho chim non. Mái bồ câu thường đẻ lứa mới khi lứa trước còn đang được nuôi, nên cần 2 ổ.
- Lót ổ bằng rơm khô, dài. Nhà Chăn Nuôi gợi ý bện rơm thành vòng vừa khít ổ để chim lứa đầu không làm vãi rơm vỡ trứng.
Bồ câu cần đủ ánh sáng để ấp trứng; tài liệu nêu bản năng ấp phụ thuộc thời gian chiếu sáng ban ngày tối thiểu 13 giờ. Mùa đông miền Bắc ngày ngắn, trại lớn có thể thắp thêm đèn buổi tối.
Thức ăn cho bồ câu nuôi nhốt
Bồ câu ăn hạt:
- Hạt đậu đỗ: đỗ xanh, đỗ đen, đỗ tương (đỗ tương phải rang), chiếm khoảng 25 đến 30% khẩu phần.
- Hạt tinh bột: ngô là chính, cộng thóc, gạo, cao lương, chiếm khoảng 70 đến 75%.
- Hạt phải sạch, khô, không mốc mọt.
Theo Nhà Chăn Nuôi, lượng ăn:
- Chim dò 2 đến 5 tháng tuổi: 40 đến 50 g/con/ngày.
- Đôi sinh sản không nuôi con: 90 đến 100 g/đôi/ngày.
- Đôi đang nuôi con: 125 đến 130 g/đôi/ngày.
- Mỗi đôi sinh sản ăn khoảng 45 đến 50 kg thức ăn mỗi năm.
Cho ăn hai bữa cố định, buổi sáng 8 đến 9 giờ và buổi chiều 14 đến 15 giờ.
Sỏi và khoáng: bồ câu nuôi nhốt không tự tìm được sỏi, trong khi mề cần sỏi để nghiền hạt. Hỗn hợp bổ sung được gợi ý gồm khoáng premix 85%, muối ăn 5%, sỏi nhỏ 10%, để ở máng riêng cho chim ăn tự do, mỗi lần chỉ trộn đủ dùng 1 đến 2 ngày.
Nước: sạch, thay hằng ngày, mỗi con cần khoảng 50 đến 90 ml/ngày theo tài liệu trên.
Chăm sóc lúc đẻ, ấp và nuôi con
- Giữ yên tĩnh khu chim ấp, nhất là đôi ấp lần đầu.
- Ghi ngày đẻ lên sổ hoặc lên máng để theo dõi.
- Soi trứng ngày thứ 7, loại trứng không phôi.
- Ghép ấp: trứng cùng ngày đẻ hoặc chênh 2 đến 3 ngày có thể ghép cho đôi khác ấp, tối đa 3 quả một ổ.
- Trứng nở sau 16 đến 17 ngày. Chim non mổ vỏ lâu mà không ra được thì người nuôi có thể giúp bóc vỏ nhẹ.
- Thay lót ổ 2 đến 3 ngày một lần khi đang nuôi con để phân không tích tụ.
- Khi chim non được 7 đến 10 ngày, đặt ổ thứ hai vào để mái đẻ lứa mới.
Chim non mới nở chưa tự ăn được. Bố mẹ mớm cho con chất tiết từ diều (sữa diều) trong những ngày đầu, sau đó mớm hạt đã làm mềm. Vì vậy đôi đang nuôi con cần nhiều thức ăn hơn và phải có nước sạch liên tục.
Nuôi chim dò sau khi tách mẹ
Tách chim non khỏi mẹ lúc 28 đến 30 ngày tuổi, nuôi chung ở chuồng quần thể với chim cùng lứa, mật độ theo tài liệu là 10 đến 14 con/m². Giai đoạn này chim yếu, phải tự ăn, dễ bệnh. Người nuôi cần kiên nhẫn tập cho con chưa biết ăn, đặt máng thấp, nước sạch. Đến khoảng 5 tháng tuổi chim tự ghép đôi thì chuyển từng đôi sang ô chuồng sinh sản.
Phòng bệnh cho bồ câu nuôi nhốt
- Vệ sinh: dọn phân hằng ngày, rửa máng, thay nước, phơi ổ đã dùng.
- Newcastle: bồ câu mắc được bệnh Newcastle. Theo tài liệu trên, có thể tiêm vắc xin nhũ dầu dưới da cổ cho chim từ 15 đến 30 ngày tuổi và nhắc lại cho chim sinh sản sau 10 đến 12 tháng, hoặc dùng vắc xin Lasota. Hỏi thú y để chọn loại và liều theo nhãn.
- Kháng sinh: chỉ dùng khi thú y chỉ định, đúng liều, đủ ngày. Không tự cho uống định kỳ.
- Cách ly chim mới mua ít nhất vài tuần trước khi nhập đàn.
- Không cho chim hoang, chim sẻ vào chuồng, vì chúng mang mầm bệnh.
Gọi thú y xã khi chim chết nhiều, có dấu hiệu nghẹo cổ, đi vòng, tiêu chảy xanh, vì có thể là Newcastle. Cách nhận biết bệnh này trên gà, áp dụng tương tự cho chim, có ở bài gà bị Newcastle. Chuồng hôi ẩm cũng là nguồn bệnh, xem cách giữ khô ở bài cách nuôi gà không hôi.
Câu hỏi thường gặp
Bồ câu mới nở ăn gì?
Bồ câu mới nở chưa tự ăn, bố mẹ mớm sữa diều trong những ngày đầu rồi chuyển dần sang hạt đã ngâm mềm trong diều. Người nuôi chỉ cần cho bố mẹ ăn đủ, nhiều hơn lúc không nuôi con, và luôn có nước sạch.
Bồ câu ấp bao nhiêu ngày thì nở?
Theo tài liệu kỹ thuật nuôi bồ câu Pháp trên Nhà Chăn Nuôi, trứng bồ câu ấp 16 đến 17 ngày thì nở.
Một ô chuồng nuôi mấy đôi bồ câu?
Một ô chuồng chỉ nuôi một đôi sinh sản, kích thước tham khảo rộng 50 cm, sâu 60 cm, cao 50 cm.
Nuôi bồ câu nhốt chuồng có cần cho ăn sỏi không?
Cần. Bồ câu nuôi nhốt không tự tìm được sỏi, trong khi mề cần sỏi để nghiền hạt. Để sỏi nhỏ trộn khoáng và muối ở máng riêng cho chim ăn tự do.