Gà tre mới nở nhỏ hơn gà ta con rõ rệt, nên cần úm kỹ hơn: quây kín gió và khe nhỏ để gà không lọt ra ngoài, nguồn nhiệt ổn định vì thân nhỏ mất nhiệt nhanh, máng uống nông có rải sỏi để gà không ngã vào nước, và cám gà con dạng mảnh nhỏ. Mức nhiệt và cách chăm tương tự úm gà con thường: tuần đầu ấm, hạ dần mỗi tuần, nhìn cách gà nằm để chỉnh đèn. Gà tre trưởng thành cũng nhỏ; theo Chăn Nuôi Thú Y, gà mái tre nặng khoảng 400 đến 600 g, gà trống khoảng 500 đến 800 g.
| Tuần tuổi | Việc chính | Riêng với gà tre |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Uống trước, ăn sau; giữ ấm liên tục | Máng nông có sỏi; khe quây thật nhỏ |
| Tuần 2 | Nới quây, thêm máng | Cám mảnh nhỏ, theo dõi con yếu bị chen |
| Tuần 3 đến 4 | Giảm đèn ban ngày nếu ấm | Gà tre bay nhảy sớm, quây cần nắp lưới |
| Sau 4 tuần | Cai úm dần, cho ra sân có rào | Rào mắt nhỏ, che diều hâu, mèo |
Gà tre con khác gà ta con ở đâu
- Nhỏ hơn nhiều: lọt qua khe lưới, khe cót mà gà ta con không lọt được.
- Mất nhiệt nhanh: thân nhỏ, dễ lạnh vào ban đêm và gần sáng.
- Dễ chết đuối ở máng: gà tre con có thể trèo vào máng uống to rồi ngấm nước, nhiễm lạnh.
- Bị gà lớn hơn chen ép: nếu nuôi chung với gà ta con cùng tuổi, gà tre ăn uống kém, dễ bị giẫm.
- Nhanh nhẹn, hay bay nhảy sớm: vài tuần tuổi đã có thể bay ra khỏi quây thấp.
Vì vậy nên úm gà tre riêng, không úm chung với gà ta, gà công nghiệp cùng lứa.
Chuẩn bị chỗ úm
Nuôi vài con: dùng thùng các tông lớn, thùng nhựa hoặc lồng có vách kín.
- Lót giấy, khăn giấy hoặc vải cũ trên lớp mùn cưa, trấu mỏng. Những ngày đầu tránh để gà mổ nhầm trấu.
- Kẹp đèn sưởi ở một đầu thùng, đầu kia để máng ăn uống. Gà sẽ tự chọn chỗ ấm vừa.
- Phủ lưới mắt nhỏ hoặc tấm che thoáng phía trên, tránh mèo và để gà không bay ra.
- Đặt thùng ở góc nhà kín gió, không để gần bếp khói.
Nuôi nhiều con: quây tròn bằng cót, tôn, bìa như úm gà con thường nhưng kiểm tra kỹ khe hở ở chân quây và mối nối. Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng khuyến cáo sưởi quây trước khi thả gà ít nhất 2 giờ và lót trấu dày tối thiểu 10 cm cho gà con; với gà tre, trải thêm giấy lên trên trấu mấy ngày đầu.
Nhiệt độ và cách chỉnh đèn
Gà tre con cần ấm như gà con thường, thậm chí nhạy lạnh hơn. Cách làm quen thuộc là nhìn gà nằm:
- Chụm đống dưới đèn, kêu nhiều: lạnh, hạ đèn hoặc thêm bóng.
- Tản xa đèn, há mỏ thở: nóng, nâng đèn.
- Dồn về một phía: gió lùa phía đối diện.
- Nằm rải đều, con ăn con ngủ: vừa.
Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng gợi ý bóng hồng ngoại 100W, tối đa 175W, treo cách nền 50 đến 60 cm cho gà con; với thùng úm vài con gà tre, một bóng nhỏ hơn thường đủ, chỉnh độ cao theo cách gà nằm. Bảng nhiệt độ theo tuần tham khảo trong bài cách nuôi gà con mới nở không có mẹ.
Kiểm tra vào nửa đêm và gần sáng. Gà tre con chụm đống lâu dễ đè ngạt con ở dưới.
Máng uống và cho uống
- Dùng máng uống loại nhỏ, nông. Rải sỏi sạch hoặc bi thuỷ tinh vào lòng máng để gà uống được mà không ngã vào nước.
- Cho uống nước sạch trước, có thể pha điện giải, glucose theo hướng dẫn trên gói. Theo Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng, cho gà con ăn sau khi thả vào chuồng 2 đến 3 giờ, sau khi đã uống đủ nước.
- Con nào chưa biết uống thì chấm nhẹ mỏ vào máng một lần.
- Thay nước, rửa máng hằng ngày. Nước bẩn là đường lây cầu trùng, tiêu chảy.
- Đặt máng xa đèn để nước không nóng, và kê trên tấm gỗ để trấu không bị hất vào.
Cho ăn
- Cám công nghiệp cho gà con, loại mảnh nhỏ. Viên to thì bóp vụn hoặc chọn loại cám bột, mảnh. Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng khuyến cáo thức ăn cho gà 1 đến 21 ngày tuổi có protein thô từ 20% trở lên.
- Rải trên giấy hoặc khay thấp vài ngày đầu cho gà dễ thấy, sau đó chuyển sang máng thấp.
- Cho ít một, nhiều lần. Cám ướt, dính phân thì bỏ.
- Rau xanh thái thật nhỏ từ tuần thứ 2, không nhiều đến mức gà bỏ cám.
- Tấm, gạo, ngô xay không đủ đạm cho gà con; gà tre nuôi bằng tấm dễ còi, lông xơ.
Vắc xin và phòng bệnh
Gà tre mắc các bệnh như gà thường: Marek, Newcastle, Gumboro, đậu gà, cầu trùng. Lịch tham khảo của Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng: Marek 1 ngày tuổi, ND-IB lúc 5 và 18 ngày, Gumboro lúc 10 và 24 ngày, đậu lúc 14 ngày. Với gà tre con nhỏ, nhỏ mắt nhẹ tay, giữ gà chắc nhưng không bóp mạnh.
Tách ngay con yếu: lông bết, đứng co ro, rốn ướt thâm, đít dính phân trắng. Con hở rốn thì tách vào hộp ấm, lót sạch và hỏi thú y. Gà tre con bị phân máu, ủ rũ xem bài gà bị cầu trùng.
Gọi thú y xã khi gà chết liên tục, nhiều con tiêu chảy, phân máu, khò khè, nghẹo cổ. Theo Luật Thú y 2015, gia cầm có dấu hiệu bệnh truyền nhiễm phải báo cho nhân viên thú y xã hoặc UBND xã.
Gà tre con có mẹ
Gà mái tre ấp và nuôi con rất khéo, nhiều người còn dùng gà tre ấp hộ trứng các giống khác. Nếu gà tre con nở có mẹ:
- Nhốt mẹ con trong lồng bàn hoặc ô chuồng nhỏ, kín mưa gió vài ngày đầu.
- Đặt máng nông có sỏi và cám gà con trong lồng, vì gà mẹ hay bới đổ và ăn tranh cám của con.
- Không thả mẹ con ra vườn ẩm ướt, nhiều sương những ngày đầu.
- Kiểm tra mạt, rận trên gà mẹ; gà mẹ nhiều mạt làm gà con yếu, thiếu máu.
Cách chăm gà con có mẹ nói chung có trong bài cách nuôi gà con mới nở có mẹ.
Cai úm và cho ra vườn
Khi gà mọc lông cánh, lông lưng và đêm không còn chụm vào đèn, tắt đèn ban ngày trước, rồi tắt dần ban đêm nếu trời không rét. Cho ra sân có rào mắt nhỏ vào lúc nắng ấm. Gà tre nhỏ, dễ là mồi cho mèo, chuột, rắn, diều hâu; ban đêm phải nhốt vào chuồng kín. Chuồng cho gà tre lớn có thể làm nhỏ gọn, nhiều tầng, miễn là khô, thoáng và kín đêm.
Câu hỏi thường gặp
Gà tre mới nở ăn gì?
Cám công nghiệp cho gà con dạng mảnh nhỏ hoặc bột, cho uống nước trước rồi mới cho ăn. Tấm gạo, ngô xay đơn thuần không đủ đạm.
Gà tre mới nở không có mẹ nuôi được không?
Được, nếu có thùng hoặc quây úm kín, nguồn nhiệt ổn định, máng uống an toàn và cám gà con. Chăm như gà con thường nhưng chú ý khe hở và máng nước vì gà tre rất nhỏ.
Úm gà tre con bao lâu?
Thường khoảng 3 đến 4 tuần, tới khi gà mọc lông cánh, lông lưng và ban đêm không còn chụm vào đèn. Mùa rét có thể phải giữ đèn ban đêm lâu hơn.
Có nên úm gà tre chung với gà ta con?
Không nên. Gà tre con nhỏ, bị gà ta con cùng tuổi chen ở máng, giẫm lên, ăn uống kém và chậm lớn.