Gà con mới nở có mẹ thì gà mẹ lo sưởi ấm và dạy con tìm mồi, người nuôi chỉ cần giữ chỗ ở khô ráo, kín gió và an toàn khỏi chuột, mèo, diều hâu. Hai việc quan trọng nhất là cho gà con ăn cám riêng mà gà mẹ không tranh được, và không để gà mẹ dắt con đi xa khi trời mưa hoặc sương. Sau 3 đến 4 tuần, gà con đủ lông thì thả rộng theo mẹ được.
| Giai đoạn | Chỗ ở | Thức ăn gà con | Việc cần làm |
|---|---|---|---|
| 1–3 ngày sau nở | Để yên trong ổ hoặc chuyển sang lồng bàn | Nước sạch, ít cám gà con | Bỏ vỏ trứng, trứng ung khỏi ổ |
| Tuần 1–2 | Lồng bàn hoặc quây nhỏ, có mái che | Cám gà con, ăn nhiều bữa | Giữ gà mẹ một chỗ, chống chuột ban đêm |
| Tuần 3–4 | Thả trong sân có rào lúc nắng | Cám gà con, thêm rau, mồi tự tìm | Nhốt lại khi mưa, khi chiều muộn |
| Sau 4 tuần | Thả vườn theo mẹ | Chuyển dần sang cám gà lớn | Gà mẹ bắt đầu bỏ con, có thể đẻ lại |
Mấy ngày đầu sau khi nở
Gà mẹ thường nằm ấp thêm 1 đến 2 ngày chờ trứng nở hết. Đừng lôi gà con ra khỏi ổ sớm.
- Khi gà mẹ rời ổ, nhặt vỏ trứng và trứng không nở ra. Trứng ung để lâu bốc mùi và dễ vỡ làm bẩn ổ.
- Đặt đĩa nước nông gần ổ, bỏ vài viên sỏi vào đĩa để gà con không bị ướt hay chết đuối.
- Rải một ít cám gà con. Gà mẹ sẽ mổ lên rồi gọi con lại ăn.
- Nếu ổ ở trên cao, chuyển cả mẹ lẫn con xuống nền vào buổi tối cho gà mẹ đỡ hoảng. Gà con nhảy từ ổ cao dễ gãy chân.
Nhốt gà mẹ trong lồng bàn hoặc quây nhỏ
Gà mẹ thả tự do sẽ dắt con đi bới cả ngày, gặp mưa, gặp cỏ ướt sương, gà con yếu nhất sẽ bị bỏ lại. Hai tuần đầu nên giữ gà mẹ một chỗ.
- Úp lồng bàn tre hoặc lồng sắt nan thưa lên gà mẹ, đặt ở chỗ nền đất khô có mái che. Nan phải đủ thưa cho gà con chui ra vào, nhưng gà mẹ không ra được.
- Hoặc quây một ô nhỏ khoảng 1 m² bằng lưới, có mái tôn, lót rơm hoặc trấu khô.
- Ban đêm đậy kín bằng lưới mắt nhỏ hoặc nhốt vào thùng có lỗ thoáng. Chuột cống, rắn, chồn bắt gà con chủ yếu vào ban đêm.
- Lồng bàn đặt ở chỗ có nửa nắng nửa bóng để gà tự chọn.
Cho gà con ăn riêng, không để gà mẹ ăn tranh
Gà mẹ đói sau khi ấp 21 ngày và sẽ ăn hết cám của con nếu để chung. Cám gà con đắt hơn và đạm cao hơn thóc, nên cho mẹ ăn riêng thóc, ngô, cám gà lớn.
- Làm một ô rào thấp bằng nan tre có khe hẹp chừng 3 đến 4 cm, đặt khay cám gà con bên trong. Gà con chui vào ăn, gà mẹ không vào được.
- Cho gà con ăn 5 đến 6 bữa mỗi ngày trong tuần đầu, mỗi lần một ít. Cám rơi vãi ướt thì dọn đi.
- Cho gà mẹ ăn no trước, đặt máng của mẹ xa máng của con.
- Từ tuần 2 thêm rau xanh băm nhỏ, giun, mối nếu có. Không cho ăn cơm thiu, thức ăn mốc.
- Nước uống thay mỗi ngày. Dùng máng nông hoặc đĩa có sỏi.
Rận, mạt từ ổ ấp
Ổ ấp dùng lâu thường có mạt gà, là những chấm nhỏ màu đỏ nâu bò trên rơm, trên vỏ trứng, có khi bò lên cả người. Mạt hút máu gà mẹ ban đêm, làm gà mẹ bỏ ổ, gà con thiếu máu, còi. Dấu hiệu dễ thấy là gà mẹ hay rỉa lông, mào nhợt, gà con chậm lớn.
- Sau khi gà nở, đốt bỏ rơm ổ cũ, rửa và phơi nắng ổ.
- Lần sau lót ổ bằng rơm mới, rắc tro bếp khô hoặc vôi bột ở đáy ổ trước khi lót.
- Nếu mạt nhiều, hỏi cửa hàng thú y loại thuốc diệt ngoại ký sinh dùng cho chuồng gia cầm và làm đúng hướng dẫn trên nhãn, không phun thẳng lên gà con.
Khi nào cho gà con ra vườn theo mẹ
Từ tuần 3, khi gà con đã có lông cánh, mở lồng cho gà mẹ dắt con đi trong sân có rào vào lúc nắng ráo, khoảng 9 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Nhốt lại trước khi trời tối hoặc khi trời chuyển mưa. Diều hâu, quạ hay bắt gà con ở bãi trống, nên sân có bụi cây hoặc giàn để gà nấp.
Khoảng 4 đến 6 tuần, gà mẹ bắt đầu mổ đuổi con và sắp đẻ lại. Lúc này tách gà con ra úm riêng ban đêm nếu trời còn lạnh.
Tiêm phòng cho gà con có mẹ
Gà con theo mẹ vẫn cần vắc xin như gà úm, vì gà mẹ không truyền đủ miễn dịch cho con. Lịch phổ biến mà tài liệu khuyến nông giới thiệu: Newcastle (Lasota hoặc ND-IB) nhỏ mắt, mũi lúc 5 đến 7 ngày; đậu gà và Gumboro lúc 7 đến 10 ngày; nhắc lại Newcastle khoảng 3 tuần; cúm gia cầm theo chương trình tiêm của địa phương. Hỏi cán bộ thú y xã để làm theo lịch của vùng bạn. Gà mẹ cũng nên được tiêm nhắc Newcastle và cúm theo lịch của gà lớn.
Khi nào cần gọi thú y
Gọi thú y xã khi gà con chết nhiều con trong vài ngày, nhiều con ỉa phân trắng hoặc phân có máu, thở há mỏ, hoặc cả gà mẹ cũng ủ rũ bỏ ăn. Không tự bán hay ăn gà chết không rõ lý do.
Câu hỏi thường gặp
Gà con mới nở có mẹ có cần úm đèn không?
Thường không cần nếu ổ kín gió và gà mẹ khoẻ. Gà mẹ ấp được khoảng 10 đến 15 con. Nếu đàn quá đông, trời rét sâu hoặc gà mẹ bỏ con, nên bắt gà con ra úm đèn như gà không có mẹ.
Gà con mới nở có mẹ cho ăn gì?
Tốt nhất là cám công nghiệp cho gà con, cho ăn ở máng riêng gà mẹ không vào được. Có thể thêm rau xanh băm nhỏ từ tuần 2. Thóc, gạo nguyên hạt và cơm chỉ nên cho gà mẹ.
Bao lâu thì gà mẹ bỏ con?
Thường khoảng 4 đến 8 tuần tuỳ giống và tuỳ con. Khi gà mẹ bắt đầu mổ đuổi con và kêu ổ đòi đẻ lại, tức là sắp đẻ, lúc đó tách gà con ra nuôi riêng.
Gà con có mẹ bị mưa ướt phải làm sao?
Bắt cả mẹ lẫn con vào chỗ khô, kín gió. Gà con ướt sũng thì lau nhẹ bằng khăn khô và để gần bóng đèn ấm cho khô lông, sau đó thả lại với mẹ. Theo dõi vài ngày xem có con nào khò khè, ủ rũ.