Vịt bị rụng lông thường do bốn nguyên nhân: thay lông tự nhiên, bị các con khác mổ lông khi nuôi dày hoặc thiếu đạm, không có nước tắm để rỉa lông, và rận, mạt bám trên da. Nếu lông rụng đều, có lông non mọc lên, vịt vẫn ăn khoẻ thì là thay lông, chỉ cần cho ăn đủ đạm. Nếu trụi từng mảng ở lưng, đuôi, da trầy đỏ là bị mổ lông, phải giảm mật độ, bổ sung đạm và cho vịt có chỗ tắm. Rụng lông kèm ủ rũ, bỏ ăn, chết thì phải nhờ thú y.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào gọi thú y |
|---|---|---|---|
| Rụng đều, lông non nhú như ống nhỏ, vịt vẫn ăn | Thay lông tự nhiên | Cho ăn đủ đạm, giữ ấm | Không cần |
| Trụi mảng ở lưng, đuôi, cánh, da trầy | Bị mổ lông | Giảm mật độ, tăng đạm, tách con bị thương | Nếu vết thương nhiễm trùng |
| Lông xơ, gãy, bết, vịt ướt sũng khi xuống nước | Thiếu nước tắm, lông mất dầu | Làm chỗ tắm sạch | Nếu không đỡ |
| Vịt ngứa, rỉa liên tục, thấy con nhỏ bò ở chân lông | Rận, mạt | Vệ sinh chuồng, thay độn | Để chọn thuốc diệt |
| Rụng lông kèm ủ rũ, bỏ ăn, chết | Bệnh, ngộ độc | Cách ly | Sớm |
Thay lông tự nhiên
- Vịt con: lông tơ vàng rụng dần, thay bằng lông thật từ khoảng 3 đến 4 tuần tuổi, đến khoảng 2 tháng thì mọc lông cánh đủ. Lúc này vịt trông lổm chổm, nhất là ở lưng và cổ.
- Vịt đẻ: sau một chu kỳ đẻ dài, vịt nghỉ đẻ và thay lông. Lông rụng nhiều, vịt ngừng đẻ vài tuần.
- Vịt đực: một số giống thay bộ lông sặc sỡ sau mùa sinh sản.
Dấu hiệu nhận ra: lông rụng đều nhiều vùng, có lông non nhú lên như những ống nhỏ màu sáp, da lành, vịt vẫn ăn, vẫn bơi. Lông non chứa máu, nếu bị gãy sẽ chảy máu và dễ làm các con khác mổ theo.
Mổ lông nhau
Vịt mổ lông nhau là thói quen xấu hay gặp khi nuôi nhốt. Nguyên nhân:
- Nuôi quá dày, vịt chen chúc, bức bối.
- Thiếu đạm, thiếu các axit amin chứa lưu huỳnh (methionine), thiếu muối, khoáng. Vịt mổ lông để tìm chất.
- Không có nước tắm, vịt ngứa và rỉa lẫn nhau.
- Ánh sáng quá mạnh, chuồng nóng.
- Nuôi chung vịt lớn với vịt nhỏ.
Khi đã có vết trầy, máu, các con khác sẽ xúm vào mổ, có thể làm con bị mổ chết.
Thiếu nước tắm
Vịt tiết dầu từ tuyến phao câu và dùng mỏ bôi lên lông khi rỉa. Việc rỉa lông cần nước. Vịt nuôi cạn không có chỗ tắm lâu ngày thì lông khô xơ, gãy, bết bẩn, vịt thả xuống nước bị ướt sũng, lạnh. Người nuôi hay gọi là vịt bị hôi lông, ướt lông.
Rận, mạt
Rận, mạt sống ở chân lông và trong độn lót. Vịt ngứa, rỉa liên tục, lông gãy, rụng, da đóng vảy. Vạch lông ở cổ, dưới cánh, quanh lỗ huyệt thấy con nhỏ bò hoặc trứng bám ở gốc lông.
Cách xử lý từng bước
- Xác định nguyên nhân bằng cách nhìn chỗ rụng, da và lông non như bảng trên.
- Tách con bị thương ra ô riêng đến khi vết lành, rửa vết bằng nước muối sinh lý.
- Giảm mật độ nuôi. Chuồng chật thì chia bớt đàn.
- Đổi sang cám dành cho vịt đúng giai đoạn. Nếu đang cho ăn thóc, tấm, cơm là chính thì thêm cám đậm đặc cho vịt, thêm bèo, cá tép vụn, giun để đủ đạm.
- Làm chỗ tắm: một máng nước nông hoặc ao nhỏ sạch, thay nước thường xuyên, có rãnh thoát để nền không lầy.
- Bổ sung khoáng, muối vừa phải qua cám hỗn hợp. Không tự cho vịt ăn muối hạt, vịt rất dễ ngộ độc muối.
- Giảm ánh sáng chói, che nắng chuồng.
- Rận, mạt: dọn và thay toàn bộ độn lót, phơi nắng dụng cụ, rắc vôi nền. Hỏi cửa hàng thú y loại thuốc diệt ngoại ký sinh dùng cho gia cầm và làm đúng nhãn.
- Vịt thay lông: tăng đạm trong khẩu phần, giữ ấm ban đêm, hạn chế bắt vịt để không làm gãy lông non.
Khi nào cần thú y
- Rụng lông kèm ủ rũ, bỏ ăn, tiêu chảy, chết.
- Vết mổ sưng, có mủ, hôi.
- Da nổi mụn, đóng vảy nhiều, lan cả đàn.
- Vịt, ngan chết nhanh nhiều con thì báo ngay thú y xã hoặc UBND xã theo Luật Thú y 2015.
Phòng rụng lông
- Nuôi đúng mật độ, không nuôi chung nhiều lứa tuổi.
- Cho ăn cám vịt đủ đạm, đủ khoáng.
- Luôn có nước sạch cho vịt nhúng đầu, tắm.
- Thay độn lót định kỳ, giữ chuồng khô.
- Kiểm tra rận, mạt mỗi tháng.
Câu hỏi thường gặp
Vịt bị rụng lông cổ là do đâu?
Rụng lông cổ ở vịt con thường là giai đoạn thay lông tơ sang lông thật. Ở vịt lớn, rụng lông cổ, gáy hay do bị con khác mổ hoặc do vịt đực đạp mái khi phối giống. Xem da có trầy không để phân biệt.
Vịt bị rụng lông có phải bệnh không?
Phần lớn không phải bệnh truyền nhiễm mà do thay lông, mổ lông, thiếu nước tắm, thiếu đạm hoặc rận. Chỉ khi rụng lông đi kèm ủ rũ, bỏ ăn, chết mới cần nghĩ đến bệnh.
Vịt bị hôi lông, ướt lông phải làm sao?
Cho vịt có chỗ tắm sạch để tự rỉa lông, bôi dầu. Thay nước tắm thường xuyên, giữ chuồng khô. Thường sau một đến hai tuần có nước tắm đều, lông sẽ mượt và không thấm nước nữa.
Vịt mổ lông nhau phải làm sao?
Giảm mật độ, tăng đạm và khoáng trong khẩu phần, cho vịt có nước tắm, giảm ánh sáng chói. Tách ngay con bị mổ chảy máu và con hay mổ nhất.