Vịt bị nghẹo cổ là dấu hiệu tổn thương thần kinh. Ở vịt, ngan con 1 đến 8 tuần tuổi, nguyên nhân hay gặp nhất là bệnh nhiễm trùng huyết do vi khuẩn Riemerella anatipestifer, thường bùng sau những ngày mưa dầm, ẩm ướt. Ngoài ra vịt nghẹo cổ còn do ngộ độc từ nước ao tù, xác thối, do Tembusu, dịch tả vịt, cúm gia cầm hoặc thiếu vitamin. Khi nhiều con cùng bị, hãy cách ly và gọi thú y để xác định bệnh, vì bệnh do vi khuẩn cần đúng kháng sinh còn bệnh do virus phải báo cáo.
| Dấu hiệu đi kèm | Hay nghĩ đến | Việc làm trước | Gọi thú y |
|---|---|---|---|
| Vịt con 1–8 tuần, chảy mũi, mắt ướt, phân xanh, nằm ngửa bơi chân | Nhiễm trùng huyết Riemerella | Cách ly, lót chuồng khô | Sớm |
| Cổ mềm oặt, liệt cánh, liệt chân, sau khi ăn ở ao tù | Ngộ độc (botulism) | Đưa vịt khỏi nguồn nước, cho uống nước sạch | Sớm |
| Vịt đẻ giảm đẻ mạnh, đi loạng choạng, nằm nghiêng | Tembusu | Cách ly | Sớm |
| Chảy nước mắt, phù đầu, phân xanh, chết nhiều, vịt lớn | Dịch tả vịt | Cách ly, ngừng chăn thả đồng | Ngay |
| Chết nhanh hàng loạt, mắt đục, run đầu | Nghi cúm gia cầm | Không động vào vịt chết | Ngay, báo xã |
| Một vài con, không sốt, vẫn ăn | Thiếu vitamin, chấn thương | Bổ sung vitamin, tách riêng | Nếu không đỡ |
Bệnh nhiễm trùng huyết do Riemerella
Theo các nghiên cứu về bệnh này ở Việt Nam, vịt mắc ở mọi lứa tuổi nhưng hay mắc nhất ở vịt 1 đến 8 tuần tuổi, tỷ lệ chết có thể rất cao ở đàn không được can thiệp. Bệnh thường xuất hiện sau đợt mưa kéo dài, chuồng ẩm, lạnh, nuôi dày.
Dấu hiệu:
- Vịt lờ đờ, bỏ ăn, chảy nước mắt, nước mũi, lông quanh mắt bết.
- Phân xanh, loãng.
- Sưng phù đầu, cổ.
- Nghẹo cổ, lắc đầu, run đầu cổ.
- Đi lại khó, hay nằm ngửa, hai chân duỗi ra bơi.
- Sau vài ngày vịt gầy, liệt, rũ cánh rồi chết vì kiệt sức.
Ngan và ngỗng cũng mắc bệnh này. Vịt khỏi bệnh thường còi, chậm lớn.
Các nguyên nhân khác
Ngộ độc từ nước tù, xác thối (botulism). Vịt ăn giòi, xác động vật chết, uống nước ao tù nóng về mùa hè. Cổ mềm oặt, không nhấc đầu lên được, liệt cánh, chân. Vịt thường không sốt, không chảy mũi. Người nuôi hay gọi là vịt bị "trúng gió" hoặc "gãy cổ".
Tembusu. Bệnh do virus, gây giảm đẻ mạnh ở vịt đẻ, vịt đi loạng choạng, nằm nghiêng, nghẹo cổ.
Dịch tả vịt. Vịt lớn chảy nước mắt, phù đầu, phân xanh lẫn máu, chết nhiều. Có thể có dấu hiệu thần kinh.
Cúm gia cầm. Vịt có thể run đầu, nghẹo cổ, mắt đục, chết nhanh.
Thiếu vitamin E, vitamin B1. Vịt ăn thức ăn cũ, mốc hoặc chỉ ăn tấm, cơm lâu ngày. Thường rải rác vài con.
Cách kiểm tra
- Xem tuổi: vịt con dưới 2 tháng nghẹo cổ nghĩ đến Riemerella trước.
- Xem cổ vặn cứng hay mềm oặt. Mềm oặt kèm liệt nghĩ đến ngộ độc.
- Xem mắt, mũi: chảy nước, bết lông quanh mắt đi kèm bệnh nhiễm trùng.
- Xem phân: xanh loãng hay lẫn máu.
- Nhớ lại mấy ngày trước: có mưa dầm, thả vịt ra ao tù, cánh đồng có xác động vật chết, đổi lô cám không.
- Đếm số con chết theo ngày. Chết tăng nhanh phải báo thú y.
Cách xử lý từng bước
- Cách ly vịt nghẹo cổ ra ô riêng có lót rơm khô, ấm. Để máng nước sát bên vì vịt không tự đi được.
- Làm khô chuồng: thay độn ướt, che mưa hắt, giảm mật độ. Chuồng ẩm là điều kiện để Riemerella bùng phát.
- Ngừng thả vịt ra ao tù, ruộng có xác động vật nếu nghi ngộ độc. Cho uống nước sạch, bổ sung điện giải.
- Gọi thú y để chẩn đoán. Riemerella do vi khuẩn, thú y sẽ chọn kháng sinh cho cả đàn. Vi khuẩn này dễ kháng thuốc, dùng sai loại thì tốn tiền mà vịt vẫn chết.
- Không tự trộn nhiều loại kháng sinh cho uống. Làm vậy vừa tốn, vừa để tồn dư trong thịt, trứng.
- Bổ sung vitamin cho cả đàn theo hướng dẫn thú y để vịt nhanh hồi.
- Loại những con liệt nặng, gầy rạc theo hướng dẫn thú y, vì chúng khó hồi và tiếp tục thải mầm bệnh.
- Tuân thời gian ngưng thuốc trên nhãn trước khi bán.
Khi nào phải báo ngay
Vịt, ngan chết nhanh hàng loạt, mắt đục, phù đầu, phân xanh lẫn máu có thể là cúm gia cầm hoặc dịch tả vịt. Theo Luật Thú y 2015, chủ vật nuôi phải báo ngay cho nhân viên thú y xã, UBND xã hoặc cơ quan thú y gần nhất. Không bán chạy, không vứt vịt chết xuống ao, kênh.
Phòng bệnh
- Giữ chuồng khô, nhất là mùa mưa. Có chỗ tắm riêng, không để vịt ngủ trên nền ướt.
- Nuôi vừa mật độ, không nuôi chung vịt nhiều lứa tuổi.
- Có vắc xin phòng Riemerella trên thị trường. Hỏi thú y nếu vùng bạn hay bị.
- Tiêm dịch tả vịt, cúm gia cầm theo lịch thú y địa phương.
- Không thả vịt ra ao tù, kênh có xác động vật chết mùa nắng nóng.
- Mua vịt giống từ trại có nguồn gốc.
Câu hỏi thường gặp
Vịt bị nghẹo cổ có chữa được không?
Nếu do Riemerella và dùng đúng kháng sinh sớm, nhiều con trong đàn qua được, nhưng con đã nằm ngửa bơi chân thường khó hồi. Ngộ độc nhẹ có thể tự hồi sau vài ngày nếu cách ly khỏi nguồn độc. Bệnh do virus không có thuốc đặc trị.
Vịt bị rụt cổ là bệnh gì?
Rụt cổ, ủ rũ là dấu hiệu chung của nhiều bệnh, từ lạnh, thiếu ăn đến dịch tả vịt, Riemerella. Xem thêm phân, mắt mũi và số con chết để quyết định có gọi thú y không.
Vịt bị lắc đầu là bệnh gì?
Vịt lắc đầu liên tục kèm chảy mũi thường là viêm xoang hoặc giai đoạn đầu của Riemerella. Nếu chỉ lắc đầu sau khi ăn, có thể do thức ăn dính mũi hoặc thiếu nước để rửa mỏ.
Vịt bị nghẹo cổ có ăn được không?
Không nên ăn hay bán vịt đang ốm, đang dùng thuốc hoặc chết không rõ lý do. Vịt khỏi bệnh và hết thời gian ngưng thuốc thì mới giết thịt.